خانه » فناوری » دانستنیهای علمی (۱۴) – کشنده‌ترین بیماری تاریخ چیست؟

درباره نویسنده

پست مهمان

پست مهمان هفتستان، هم جاییست برای انتشار مطالب افرادی که عضو ثابت تیم ما نیستند و هم محلی برای انتشار محتوایی که دیگر رسانه‌ها (اینترنتی و چاپی) تولید کرده‌اند و کیفیت لازم را برای بازنشر دارند.
ما اگرچه ترجیحمان انتشار محتوای دست‌اول است اما فکر می‌کنیم گاه بازنشر یک مطلب خوب هم می‌تواند ارزشی برابر داشته باشد.
در انتشار مطالب وبسایت‌ها و نشریات چاپی ما هیچ‌وقت از ذکر منبع غافل نمی‌شویم و این کمترین کاری است که باید انجام دهیم.

دسته بندی مطالب

هفتستان در فضای مجازی

عکس روز

برج آزادی

ویدئو

تبلیغات

فناوری مطالب علمی

دانستنیهای علمی (۱۴) – کشنده‌ترین بیماری تاریخ چیست؟

دانستنیهای علمی - کشنده‌ترین بیماری تاریخ چیست؟

کشنده‌ترین بیماری تاریخ چیست؟

آبله مرغان باعث مرگ ۳۰۰ تا ۵۰۰میلیون نفر طی تاریخ شده و حتی از طاعون هم مرگبارتر بوده است. در آغاز قرن بیستم میلادی، وقتی بسیج جهانی واکسیناسیون سرانجام توانست آبله مرغان را ریشه‌کن کند، به عنوان یکی از ارزشمندترین دستاوردهای پزشکی شناخته شد. دست‌کم به مدت ۵۰۰ سال، این بیماری تلفات فراوانی را در سراسر دنیا بر جای گذاشته بود و تنها در آمریکای جنوبی عملا باعث انقراض نسل جمعیت اینکاها شد. سویه‌ معمولی آن به طور میانگین باعث مرگ ۳۰درصد از مبتلایان می‌شد و سویه‌های خطرناک‌تر ۱۰۰درصد مرگبار بودند. بیشتر نجات‌یافتگان هم مجبور بودند تا پایان عمر جای زخم‌های بیماری را روی بدن خود تحمل کنند.

خودروها چطور رنگ می‌شوند؟

رنگ بدنه‌ خودروها کارکردی فراتر از زیبایی و جلوه بخشیدن به خودرو دارد و در کنار آن، نوعی محافظ است. پس از آن‌که پوسته‌ خام فلزی خودرو قالب‌گیری و شکل داده شد، نخستین مرحله‌ رنگ‌آمیزی پاک کردن سطح آن از آلودگی و سپس اعمال لایه‌ محافظ خوردگی است که از طریق غوطه‌ورسازی و عبور دادن بدنه از درون مجموعه‌ای از مخازن محتوی مواد شیمیایی انجام می‌شود. برای این کار، همه‌ بدنه باید در تماس با این مواد قرار گیرد و وجود کوچک‌ترین لکه‌ای که مثلا ناشی از تماس دست باشد، روی نتیجه‌ نهایی تأثیر منفی می‌گذارد.

رنگ‌آمیزی خودروها

لایه‌های آستر و روکش رنگ با استفاده از تفنگ‌های پاشنده‌ الکترواستاتیکی روی بدنه قرار می‌گیرند. قطرات رنگ به‌وسیله‌ تفنگ دارای بار الکتریکی مثبت می‌شوند و در نتیجه‌ نیروی دافعه‌ بین بارهای همنام، به طور یکنواخت به بیرون پاشیده می‌شوند. به بدنه‌ خودرو هم بار الکتریکی منفی اعمال می‌شود تا از یک سو با جذب قطرات رنگ سرگردان در هوا به سوی خود، میزان اتلاف رنگ را به کمینه‌ ممکن برساند و از سوی دیگر، از اعمال یکنواخت رنگ روی بدنه اطمینان حاصل شود. در نهایت، یک لایه‌ شفاف روکش لاکی برای محافظت از خودرو و رنگ آن در برابر عواملی مانند تابش فرابنفش و غبار روی آن پاشیده می‌شود.

در چندین نوبت بین مراحل مختلف رنگ‌آمیزی، بدنه از درون کوره‌های مخصوص عبور داده می‌شود تا رنگ پخته و پوشش آن مستحکم شود و ضمن حذف هرگونه رطوبت ناخواسته، مقاومت لازم برای تحمل خش ایجاد شود. نتیجه‌ کار، پوششی است که تا سال‌ها سلامت بدنه‌ خودرو را، بدون توجه به شرایط آب‌وهوایی تضمین می‌کند.

‌آیا نوشابه‌های انرژی‌زا واقعا کار می‌کنند؟

اطلاق لفظ انرژی‌زا به این نوشابه‌ها، یک لفظ عامیانه است و مبنای علمی ندارد. براساس مطالعات انجام‌شده، نوشیدنی‌های انرژی‌زا به دلیل میزان بالای کافئین و قند موجود باعث افزایش تمرکز و استقامت فرد می‌شوند. با وجود این، مطالعات نشان می‌دهد یک فنجان قهوه‌ غلیظ همراه با چند قاشق شکر هم می‌تواند چنین تأثیری داشته باشد. این موضوع که آیا واقعا نوشابه‌های انرژی‌زا، انرژی افراد را افزایش می‌دهند و به طور پایدار در بدن باقی می‌مانند و کارایی و بازدهی فعالیت‌های ذهنی را بالاتر می‌برند، هنوز مورد تردید است.

‌زهر هلاهل چیست؟

زهر هلاهل یا گرگ‌کش، سمی است که از گیاه تاج‌الملوک (اقونیطون) به دست می‌آید. نام مستعار این گیاه زهر گرگ است و به کلاه شیطان هم شهرت دارد. کشاورزان از سم این گیاه برای کشتن گرگ‌ها استفاده می‌کردند. این سم باعث بی‌نظمی ضربان قلب و در نهایت خفگی فرد می‌شود. به دلیل طبیعت غیرقابل ردیابی آن، این سم یکی از محبوب‌ترین سم‌های تاریخ بوده است. گفته می‌شود سزار کلودیوس با این سم کشته شده است

‌آفتاب‌پرست‌ها چطور تغییر رنگ می‌دهند؟

ابتدا باید بدانیم تغییر رنگ آفتاب‌پرست‌ها تنها برای استتار و پنهان شدن از دید شکارچیان نیست، بلکه آن‌ها اصلا نیازی به این کار ندارند. آفتاب‌پرست‌ها بسیار سریع هستند -بسیاری از آن‌ها می‌توانند با سرعت ۳۳ کیلومتر در ساعت بدوند- و می‌توانند از این طریق از دست شکارچیان فرار کنند. پس چرا آفتاب‌پرست‌ها تغییر رنگ می‌دهند؟ دانشمندان بر این باورند که آفتاب‌پرست‌ها با این کار خلق و خوی خود را بیان و با دیگر آفتاب‌پرست‌ها ارتباط برقرار می‌کنند. برای مثال، رنگ‌های تیره‌تر به معنی خشم است و رنگ روشن برای جذب جفت به کار می‌رود. برخی آفتاب‌پرست‌ها هم با تغییر رنگ، خود را با تغییرات دما یا نور وفق می‌دهند؛ برای نمونه آفتاب‌پرستی که احساس سرما می‌کند، شاید رنگ خود را تیره‌تر کند تا بدنش گرمای بیشتر جذب کند.

‌آفتاب‌پرست‌ها چطور تغییر رنگ می‌دهند؟

برای سال‌ها دانشمندان باور داشتند آفتاب‌پرست‌ها با کمک سلول‌هایی تخصص‌یافته به نام «کروماتوفور» (Chromatophore) رنگ خود را تغییر می‌دهند. کروماتوفورها حاوی رنگدانه‌هایی به رنگ‌های مختلف هستند و وقتی جاندار می‌خواهد حس و حال خود را بیان کند یا پیامی به آفتاب‌پرست دیگر بدهد، پیامی عصبی از مغز به این سلول‌ها فرستاده می‌شود. کروماتوفورها رنگدانه‌ها را در اطراف خود به گردش در می‌آورند و به این ترتیب رنگ پوست جانور عوض می‌شود.

امروزه محققان معتقدند رنگدانه‌ها تنها مکانیسم مؤثر در تغییر رنگ نیستند. اگرچه رنگدانه‌ها می‌توانند عاملی برای پیدایش رنگ‌های گرم مانند سبز باشند، اما نمی‌توانند رنگ‌های روشن مانند قرمز و زرد را به وجود آورند. تحقیقات جدید نشان می‌دهد زیر پوست آفتاب‌پرست‌ها لایه‌ای از سلول‌ها به نام «ایریدوفور» (Iridophores) وجود دارد. این سلول‌های ویژه، هم حاوی رنگدانه‌اند و هم از صد‌ها هزار نانوکریستال از جنس گوانین (یک نوع باز نوکلئوتیدی) ساخته شده‌اند که در الگویی سه‌بعدی مرتب شده‌اند (با کشیدن یا شل کردن پوست، فاصله‌ بین نانوکریستال‌ها کم و زیاد می‌شود و به دنبال آن، الگوی بازتاب و پراش نور آن‌ها تغییر می‌کند). وقتی نور به نانوکریستال‌ها می‌تابد، برخی طول موج‌ها جذب و برخی دیگر بازتاب می‌شوند. نتیجه‌ این شرایط برای چشمان ما رنگین‌کمانی زیبا از رنگ‌هاست.

[همشهری دانستنیها]